6. Thuis in de wijk

6. Thuis in de wijk
We zien dat leefbaarheid, bestaanszekerheid en veiligheid in onze gemeente niet overal vanzelfsprekend zijn. De woningbouwopgave, energietransitie, de zorgtransitie en ondermijning zijn opgaven die invloed hebben op de leefbaarheid van dorpen en wijken. En toch zien we in onze gemeente talloze voorbeelden van buurten waar het groeit, bloeit en samensmelt. Soms in letterlijke zin zoals in de vorm van een buurtmoestuin en de aanleg van diverse geveltuintjes. Deze inwonersinitiatieven dragen niet alleen bij aan een gezonde leefomgeving, ze maken talenten zichtbaar, brengen inwoners samen en dragen eraan bij dat inwoners naar elkaar omkijken. Het zijn kenmerken van een sterke sociale basis waar we graag samen met netwerkpartners naar toe willen.
Thuis in de Wijk in aantallen (2e helft 2024)
Onze bijdrage in 2024
- Samenwerken in de 17 gebiedsteams
- Samenlevingsopbouw
- Doorontwikkeling ABCD
- Samen eten project Oostermeenthe
- Culturele proeverij
- Ondersteuning inwonersinitiatieven
- Koffieochtenden
- Wijkgericht aanbod voor en door jongeren (Hang out)
- Ontbijten en bewegen in de prinsessenwijk Beweeglessen en valpreventie in de Clingenborgh
- Fietskoffies in Beitel, Oostwijken en Clingenborgh
- Jeu de boules toernooien
- BAAS
- Burendag NL Doet
- Max vitaal
- Vrouwendag
- Sociale huiskamer
- Samenwerking Noordwestgroep
- VIP!
Z-route: via participatie werken aan taal en inburgering
Statushouders die in het kader van de nieuwe Wet Inburgering de zelfredzaamheid (Z)-route volgen kunnen beroep doen op de reguliere inzet van buurtwerk. Met als doel om via participatie een bijdrage te leveren aan het leren van de taal en inburgering.
Onze bijdrage bestaat uit het samenbrengen van vraag en aanbod op het gebied van vrijwilligerswerk en het ondersteunen bij de uitvoering van dit vrijwilligerswerk. Daarnaast verzorgen we voor twee Z-route klassen en twee inburgeringsklassen van Firda een interactieve gastles over het aanbod van Sociaal Werk De Kop.
Culturele Proeverij - verbinden van gemeenschap en cultuur
De Culturele Proeverij is een prachtige samenwerking tussen Stichting Present Steenwijkerland, Leger des Heils, VluchtelingenWerk Overijssel en Gelderland en Sociaal Werk De Kop. Samen eten is goed voor iedereen. Het is een manier om sociale contacten te onderhouden en families, vrienden, buren en verschillende culturen met elkaar te verbinden.
Waarbij de eerste editie maar een paar aanmeldingen had, zaten we nu bij de tweede editie met ruim veertig mensen. Die samen met elkaar hun klaar gemaakte maaltijd deelden. Iedereen had ontzettend zijn best gedaan om een maaltijd vanuit hun eigen cultuur mee te nemen. Voor herhaling vatbaar. We zien dat steeds meer partijen zich aansluiten, omdat ze het belang ervan inzien. – buurtwerk
Vrijwilligerswerk: van economische en maatschappelijke waarde
Het versterken van de sociale basis is niet alleen weggelegd voor professionals. Vrijwillige inzet is hierin onmisbaar. Daarom zijn we trots op onze 100 vrijwilligers, die via verschillende projecten ondersteuning bieden aan de inwoners van Steenwijkerland. Projecten waar we dankbaar gebruik maken van onze interne vrijwilligers zijn:
- Buurtbemiddeling
- De Cliëntenraad (per 2025 adviesraad)
- Fietscoaches
- Formulieren brigade
- Steunouders
- Huisbezoek 75+
- In eigen hand
- Kunst in de brievenbus
- Mantelzorg netwerk
- Rechtswinkel
- Ta(a)lent
- Vertrouwens Contact Persoon
- VIP!
- Tolken
Nieuw in bovenstaande overzicht is het vrijwillige Vertrouwens Contact Persoon. Dit vertrouwenspersoon is er voor de vrijwilligers die werkzaam zijn bij Sociaal Werk de Kop. Zij biedt hen een luisterend oor, helpt bij lastige situaties zoals grensoverschrijdend gedrag en maakt zich sterk voor het borgen van een veilige werkomgeving.
VIP! Steenwijkerland staat voor Vrijwilligers Informatie Punt Steenwijkerland en is onderdeel van Sociaal Werk de Kop. VIP! Steenwijkerland geeft informatie, advies en ondersteuning aan mensen die vrijwilligerswerk willen gaan doen én aan vrijwilligers organisaties.
Op 27 mei 2024 heeft het VIP! voor het eerst een vrijwilligers congres georganiseerd samen met de cultuurmakelaar en met de buurtsportcoaches van gemeente Steenwijkerland. Meer dan 100 vrijwillige bestuursleden van diverse vrijwilligersorganisaties uit Steenwijkerland waren aanwezig. Er was een enthousiaste spreker over geluk. Vanuit de gedachte dat vrijwilligers bijdragen aan geluk, maar dat van betekenis zijn voor de ander ook geluk met zich meebrengt. Daarna waren er tweemaal informatierondes over de thema’s: Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR), het creëren van een sociaal veilige organisatie en nieuwe vrijwilligers/bestuursleden werven.
Daarnaast is er een vrijwilligers activiteitenmarkt georganiseerd op het plein voor de Grote Kerk en in de Kerkstraat in Steenwijk. Dit jaar was er veel belangstelling vanuit organisaties om op de markt te staan. Maar liefst 32 verschillende organisaties hebben van de gelegenheid gebruik gemaakt om zichzelf en de vrijwilligersfuncties te presenteren. Doordat de markt georganiseerd werd tijdens Kopje Cultuur trok de markt veel bezoekers. Met succes, er zijn die dag veel nieuwe vrijwilligers geworven. Met een VIP! stand waren we daarnaast aanwezig op de dag van de Nieuwe Inwoners, het Werkevent, de Dag van de Mantelzorg en de Blijf Mobielbeurs.

Duurzaamheid: samenwerken aan technische en sociale duurzaamheid
Met het project geWOON besparen helpen we samen met gemeente Steenwijkerland, Woonconcept, Wetland Wonen en Stichting Duurzaam Steenwijkerland inwoners bij het verlagen van de energierekening en het verminderen van energieverbruik. Het gaat daarbij om kleine praktische aanpassingen die het Fixteam uitvoert. Daarnaast wordt er informatie geboden over grotere maatregelen. In 2024 hebben we samen met de betrokken partijen meerdere straatacties georganiseerd. Waar we elke keer weer in een andere wijk klaarstonden voor inwoners met vragen rondom energiebesparing en ook voor het daadwerkelijk uitvoeren van kleine (gratis) energiebesparende maatregelen in de woning. Bij het buurtwerk konden inwoners terecht met vragen op sociaal gebied. Het voordeel van deze acties is dat inwoners weten dat je als buurtwerk ze gaat benaderen en iets concreets te brengen hebt. Daarmee heb je als buurtwerk een positieve aanleiding om inwoners te leren kennen. Waardoor we ook vragen over andere thema’s ophalen en inwoners met elkaar in verbinding kunnen brengen. Zo bevorderen we niet alleen duurzaamheid op het gebied van onze fysieke leefomgeving, maar ook als het gaat om de sociale leefomgeving.
Een concreet project zoals geWOON besparen is van grote meerwaarde, maar is niet per definitie nodig om als sociaal werker aan de slag te gaan met duurzaamheid. De samenwerking met het Infopunt Duurzaam Doen en onze bijdrage aan het bevorderen van geveltuintjes zijn hier voorbeelden van. We zien om ons heen dat onder inwonersinitiatieven het thema duurzaamheid en de koppeling mens en natuur enorm populair is. Zeker in een tijd waar oplossingen voor maatschappelijke problemen bij inwonersinitiatieven gezocht worden, is het voor ons interessant om bij deze bestaande energie aan te sluiten. Vooral ook vanuit de gedachte dat het ook gewoon leuk is om met het thema duurzaamheid aan de slag te gaan. Zo weten we op een positieve manier het thema duurzaamheid te verweven met het thema informele zorg. Te denken aan de ruim 1000 klimaatknijpers die we uitgedeeld hebben bij inwoners en netwerkpartners. De ideale gesprekstarter, want iedereen doet de was.
100 jaar samenlevingsopbouw: altijd in beweging
Zo aan de start van 2025, het 100 jaar bestaan van samenlevingsopbouw in Nederland, lichten we deze werkwijze extra uit. Het opbouwwerk is ontstaan in Zuid-Oost Drenthe, waar door het instorten van de turfindustrie in 1921 de werkgelegenheid wegviel. En daardoor een groot deel van de bevolking in armoede kwam te leven. Na een periode van afgenomen aandacht voor samenlevingsopbouw krijgt door de energietransitie, het IZA en GALA het versterken van wijken en dorpen weer volop de aandacht. Een van onze buurtwerkers vertelt hoe zij dat tegenwoordig doet.
Het is tijd voor een nieuwe aanpak
De wijk de Gagels in Steenwijk. Ik zie een wijk vol mogelijkheden, maar ook een gemeenschap die worstelt met oude structuren en nieuwe realiteiten. Het wijkgebouw is daar een spiegel van: een plek met enorme potentie, maar zonder vanzelfsprekende invulling. Hoe maak je van zo’n gebouw een bruisend middelpunt van de wijk? Hoe geef je bewoners de ruimte om het echt van hen te maken?
Als buurtwerker in De Gagels sta ik dagelijks midden in een wijk die vraagt om vernieuwing. Samenlevingsopbouw hier is niet zomaar het uitvoeren van bekende methodes, maar het herontdekken van wat werkt in een veranderende samenleving. Het wijkgebouw is een goed voorbeeld van een plek die ooit centraal stond in de wijk, maar nu een ruimte is die opnieuw betekenis moet krijgen in een tijd waarin traditionele structuren onder druk staan.
Anders kijken
In het verleden lag de focus op het zoeken naar bestuursleden voor de wijkvereniging. Maar laten we eerlijk zijn: dat werkt niet meer zoals vroeger. Mensen staan tegenwoordig anders in hun wijk en in hun tijdsbesteding. Een formele rol als bestuurder trekt nog maar weinig inwoners aan. Wat we nodig hebben is een fundamenteel andere manier van denken. Dit betekent loslaten van traditionele structuren. Een netwerk van betrokken inwoners kan bijvoorbeeld ook de aanjagers van een wijkgebouw zijn. Ondersteund door lichte, flexibele vormen van coördinatie. Denk aan het werken met tijdelijke werkgroepen, het faciliteren van specifieke initiatieven en het betrekken van jongeren en gezinnen. Misschien wel via digitale tools. Om aan de slag te gaan met dit signaal stel ik de vraag aan inwoners hoe we de kracht van de wijk anders kunnen mobiliseren. Samen onderzoeken we nu de mogelijkheden.
Experimenteren met eigenaarschap
Een aantal wijkinwoners kwamen bij mij met het idee om een huiskamer in de wijk te realiseren. Samen zijn wij nu bezig om een mini huiskamer in te richten voor het grote raam van het wijkgebouw. Een voorproefje van wat een huiskamer van de wijk kan worden. De “levende huiskamer maquette” is een goed voorbeeld van deze nieuwe manier van denken. In plaats van te beginnen met een bestuur, beginnen we met een ruimte die mensen nieuwsgierig maakt en uitnodigt. Dit experiment laat zien hoe eigenaarschap kan ontstaan vanuit betrokkenheid, zonder dat er direct vaste structuren nodig zijn. Het is een proces waarin inwoners meedenken, meedoen en uiteindelijk verantwoordelijkheid delen maar op hun eigen voorwaarden.
De uitdaging voor het buurtwerk
Wat betekent dit voor ons als buurtwerkers? Het vraagt dat we oude aannames durven los te laten en experimenteren met nieuwe vormen van samenwerking. Hoe kunnen we inwoners verbinden zonder hen vast te zetten in rollen die niet meer van deze tijd zijn? Hoe zorgen we dat de energie van de wijk blijft stromen, zonder dat deze vastloopt in oude patronen?
Ik zie dit als een kans om samen te vernieuwen. Niet alleen met inwoners, maar ook met de samenwerkingspartners in de wijk, waaronder Woonconcept en gemeente, zijn we met elkaar bezig om elkaar te inspireren met nieuwe ideeën en werkwijzen. Waarbij we niet structuren bouwen, maar netwerken weven. De wijk De Gagels laat zien dat samenlevingsopbouw altijd in beweging is en dat we als professionals mee moeten bewegen. Het is een uitdaging, maar ook een kans om écht het verschil te maken.